Adult Dependent Relative (ADR) rotası Türkiye’de çoğu zaman “anne-baba vizesi” olarak bilinse de yalnızca ebeveynler için değildir. Güncel Immigration Rules Appendix Adult Dependent Relative kapsamında başvuru sahibi, Birleşik Krallık’taki sponsorun ebeveyni, büyükanne veya büyükbabası, yetişkin oğlu veya kızı ya da erkek veya kız kardeşi olabilir.
Bu rota, yaş, hastalık veya engellilik nedeniyle günlük yaşamın temel işlerini yerine getirebilmek için uzun süreli kişisel bakıma ihtiyaç duyan yetişkin yakınların, şartlar karşılandığında Birleşik Krallık’taki aile üyelerine katılabilmelerini sağlar. Ancak yalnızca güçlü aile bağları, yalnızlık veya ailece birlikte yaşama isteği ADR şartlarını karşılamak için yeterli değildir.
Bu yazı, ADR rotasının kapsamını, temel şartlarını ve başvurularda hangi kanıtların önem taşıdığını güncel kurallar çerçevesinde açıklamaktadır.
Kimler Adult Dependent Relative Olarak Başvurabilir?
Başvuru sahibinin ve sponsorun başvuru tarihinde 18 yaşında veya üzerinde olması gerekir. Başvuru sahibi sponsorun ebeveyni, büyükanne veya büyükbabası, yetişkin oğlu veya kızı ya da erkek veya kız kardeşi olmalıdır.
Sponsorun da Appendix ADR’de belirtilen uygun statülerden birine sahip olması gerekir. Sponsor; British Citizen, Birleşik Krallık’ta settled, Birleşik Krallık’ta protection status sahibi veya Appendix EU kapsamında ADR 4.2(d)’de özel olarak belirtilen limited leave statüsüne sahip uygun bir EEA vatandaşı olabilir. Bu nedenle herhangi bir geçici Birleşik Krallık vizesine sahip kişinin ADR sponsorluğu yapabileceği düşünülmemelidir.
İlk kez ADR rotasıyla Birleşik Krallık’a gelmek isteyen kişi, Birleşik Krallık’a gelmeden önce entry clearance başvurusu yapmalı ve bu izni almalıdır. Başka bir vize türüyle Birleşik Krallık’ta bulunan bir kişi kural olarak ADR rotasına içeriden geçiş yapamaz; Birleşik Krallık içinden permission to stay başvurusu, daha önce ADR statüsü verilmiş kişiler bakımından söz konusu olabilir.
Başvuru sahibi sponsorun ebeveyni veya büyükanne/büyükbabasıysa ve devam eden bir partner ilişkisi varsa, partner bakımından ayrıca özel kurallar vardır. Home Office rehberine göre partnerin de sponsorun ebeveyni veya büyükanne/büyükbabası olması ve aynı zamanda ADR başvurusu yapması gerekir. Birlikte başvuran ebeveyn veya büyükanne/büyükbaba çiftlerinde, uzun süreli kişisel bakım ihtiyacının yalnızca eşlerden birinde bulunması yeterli olabilir; ancak diğer partnerin gerekli bakımı sağlayamıyor olması da önem taşır.
Temel Test: Uzun Süreli Kişisel Bakım İhtiyacı
ADR başvurusunda ilk temel soru, başvuru sahibinin yaş, hastalık veya engellilik nedeniyle günlük işleri kendi başına yerine getirememesi ve bu nedenle uzun süreli kişisel bakıma ihtiyaç duymasıdır. Home Office rehberi günlük işlere yıkanma, giyinme ve yemek hazırlama gibi örnekler verir.
Bir teşhisin veya kronik hastalığın bulunması tek başına yeterli değildir. Esas değerlendirme, sağlık durumunun kişinin günlük yaşam fonksiyonlarını nasıl etkilediği ve hangi kişisel bakım desteğinin uzun vadede gerekli olduğudur.
Başvuru sahibinin fiziksel ihtiyaçlarının yanında, uygun tıbbi veya profesyonel kanıtlarla ortaya konulan duygusal veya psikolojik ihtiyaçları da gereken bakım seviyesinin değerlendirilmesinde dikkate alınabilir. Bununla birlikte yalnızlık, özlem veya aileye yakın yaşama isteği tek başına ADR bakım testini karşılamaz.
İkinci Temel Test: Gerekli Bakım Yaşanılan Ülkede Sağlanabiliyor mu?
Entry clearance başvurusunda başvuru sahibinin, sponsorun pratik ve mali yardımı da hesaba katıldığında, ihtiyaç duyduğu bakım seviyesini yaşadığı ülkede elde edemediğini göstermesi gerekir. Bunun iki temel yolu vardır: gerekli bakımın mevcut olmaması ve ülkede bu bakımı makul olarak sağlayabilecek bir kişinin bulunmaması ya da gerekli bakımın karşılanabilir olmaması.
Home Office yalnızca bakım hizmetinin teorik olarak mevcut olup olmadığına bakmaz. Bakımın başvuru sahibi açısından gerçekten erişilebilir olup olmadığı, coğrafi konum, maliyet ve başvuru sahibinin özel ihtiyaçları gibi unsurlar da değerlendirilir.
Bu nedenle “Türkiye’de bakım hizmeti var” veya “başvuru sahibinin Türkiye’de bir yakını bulunuyor” şeklindeki tek bir tespit otomatik olarak sonucu belirlemez. Değerlendirme kişinin gerçek koşullarına göre yapılmalıdır.
Başka Bir Akrabanın Türkiye’de Bulunması Başvuruyu Otomatik Olarak Engeller mi?
Hayır. Başvuru sahibinin yaşadığı ülkede bir çocuk, kardeş, başka bir akraba, arkadaş veya komşunun bulunması tek başına ADR başvurusunu ortadan kaldırmaz. Home Office, o kişinin gerekli bakım seviyesini gerçekten ve makul olarak sağlayıp sağlayamayacağını inceler.
Bu değerlendirmede bakım sağlayabilecek kişinin nerede yaşadığı, kendi sağlık durumu ve yaşam koşulları, iş ve aile sorumlulukları, başvuru sahibine olan mesafesi, gerekli bakımın yoğunluğu ve o kişinin bakım sağlamaya istekli olup olmadığı gibi unsurlar önem taşıyabilir. Bir kişinin daha önce geçici olarak bakım sağlamış olması da tek başına bu bakımın süresiz devam edebileceği anlamına gelmez.
Dolayısıyla aile yapısının yalnızca isim listesi olarak değil, kimin hangi desteği gerçekten sağlayabildiğini gösteren somut kanıtlarla açıklanması gerekir.
Kanıt Nasıl Kurulmalı?
Güçlü bir ADR başvurusu genellikle birbirini destekleyen birkaç kanıt grubuna dayanır:
1. Tıbbi ve bakım kanıtı: Doktor veya başka bir sağlık profesyonelinden alınan belgeler, yalnızca tanıları sıralamak yerine kişinin hangi günlük işleri yapamadığını, hangi yardımın gerekli olduğunu ve bu ihtiyacın neden uzun süreli olduğunu açıklamalıdır.
2. Yaşanılan ülkedeki bakım seçenekleri: Başvuru sahibinin bulunduğu yerde hangi profesyonel veya kurumsal bakım hizmetlerinin bulunduğu, bunların başvuru sahibinin ihtiyaçlarına uygunluğu, gerçek erişilebilirliği ve maliyeti araştırılmalıdır. Mümkünse bakım kuruluşlarından yazılı bilgi veya fiyat teklifleri sunulabilir.
3. Aile ve destek ağı: Başvuru sahibinin yaşadığı ülkede bulunan aile üyeleri veya diğer kişilerin hangi desteği sağlayabildiği ve neden gereken bakım seviyesini makul olarak sağlayamadıkları somutlaştırılmalıdır.
4. Birleşik Krallık’taki bakım planı: Sponsor, başvuru sahibinin Birleşik Krallık’a geldiğinde nerede yaşayacağını, bakımın nasıl düzenleneceğini, bakım maliyetinin ne olacağını ve bu maliyetin nasıl karşılanacağını açıklamalıdır.
Sponsorun Mali Yükümlülüğü
ADR rotasında eş veya partner rotalarındaki sabit Minimum Income Requirement uygulanmaz. Bunun yerine sponsorun başvuru sahibini Birleşik Krallık’ta kamu fonlarına başvurmadan yeterli şekilde geçindirebileceği, barındırabileceği ve bakımını karşılayabileceği gösterilmelidir. Bu, “adequate maintenance, accommodation and care” testidir.
Adequate maintenance değerlendirmesi sabit tek bir maaş rakamına dayanmaz; aile biriminin koşulları, net gelir, konut giderleri ve uygulanabilir gelir desteği karşılaştırması üzerinden vaka bazında değerlendirilir. Kurallarda belirtilen şartları taşıyan gelir ve nakit birikimleri kullanılabilir.
Başvuru sahibinin Birleşik Krallık’ta yaşayacağı konutun da uygun olması gerekir. Home Office rehberine göre konut sponsor tarafından sahip olunan veya münhasıran kullanılan bir konut olmalı ve başvuru sahibinin eklenmesi aşırı kalabalıklaşma veya kamu sağlığı mevzuatını ihlal etmemelidir.
Sponsor ayrıca bir maintenance undertaking imzalar. Sponsor British Citizen veya settled ise ve başvuru sahibine settlement verilecekse bu taahhüt, başvuru sahibinin Birleşik Krallık’a gelişinden itibaren beş yıl sürer. Sponsor, ADR kapsamında uygun geçici statülerden birine sahipse, taahhüt verilen geçici izin süresini kapsar.
Ziyaretçi Vizesi Bir Alternatif mi?
Bazı aileler ADR şartlarının zorluğu nedeniyle Standard Visitor rotasını düşünür. Ancak ziyaretçi vizesi farklı bir amaç taşır ve Birleşik Krallık’ta kalıcı veya fiilen sürekli yaşamaya yönelik bir rota değildir.
Ziyaretçinin ziyaret sonunda Birleşik Krallık’tan ayrılacağını ve sık veya birbirini takip eden ziyaretler yoluyla Birleşik Krallık’ı ana evi hâline getirmeyeceğini gösterebilmesi gerekir. Bu nedenle ziyaretçi vizesi, ADR veya başka bir yerleşim rotasının yerine kullanılabilecek kalıcı bir çözüm olarak görülmemelidir.
ADR Şartları Karşılanamıyorsa: Article 8 ECHR
Appendix ADR şartlarının tamamı karşılanmadığında karar verici, başvurunun koşullarına göre Article 8 ECHR yönünden de değerlendirme yapabilir. Ancak yetişkin aile üyeleri arasındaki kan bağı ve olağan sevgi bağları tek başına Article 8 kapsamında “family life” bulunduğu anlamına gelmez; olağan duygusal bağların ötesinde bir bağımlılık ilişkisinin bulunup bulunmadığı vaka bazında değerlendirilir.
Article 8 kapsamında sonuç alınabilmesi için ret kararının başvuru sahibi veya ilgili aile üyeleri açısından “unjustifiably harsh consequences” doğuracak şekilde Article 8’i ihlal etmesi gerekir. Bu nedenle insan hakları değerlendirmesi, ADR şartlarını karşılamayan her başvuru için otomatik veya kolay bir alternatif rota değildir.
Zamanlama ve Sağlık Durumu
ADR başvurularında başvuru tarihinde mevcut olan bakım ihtiyacının kanıtlanması gerekir. Gelecekte bakım ihtiyacının doğabileceğine ilişkin genel bir ihtimal tek başına yeterli değildir.
Tıbbi kayıtların düzenli tutulması, kişinin günlük fonksiyonlarındaki değişikliklerin belgelenmesi ve bakım ihtiyacının zaman içinde nasıl geliştiğinin gösterilmesi başvurunun değerlendirilmesi açısından önemlidir. Kanıtların son anda toplanması yerine, bakım ihtiyacı ortaya çıktıkça düzenli şekilde belgelenmesi daha sağlıklı bir dosya oluşturur.
Karar Vermeden Önce Sorulması Gereken Sorular
Başvuru düşünülmeden önce şu noktalar ayrı ayrı değerlendirilmelidir: Başvuru sahibi Appendix ADR kapsamında uygun aile ilişkisine sahip mi? Hem başvuru sahibi hem sponsor 18 yaşında veya üzerinde mi? Sponsorun göçmenlik statüsü ADR sponsorluğu için uygun mu? Başvuru sahibi yaş, hastalık veya engellilik nedeniyle uzun süreli kişisel bakıma gerçekten ihtiyaç duyuyor mu? Gerekli bakım, sponsorun pratik ve mali desteğine rağmen yaşanılan ülkede mevcut değil mi veya makul olarak sağlanamıyor mu ya da karşılanabilir değil mi? Sponsor Birleşik Krallık’ta gerekli bakım, konaklama ve geçimi kamu fonlarına başvurmadan sağlayabilir mi?
Bu soruların her biri ayrı kanıt gerektirir. ADR başvurularında aile bağının gücü önem taşısa da rotanın merkezinde uzun süreli kişisel bakım ihtiyacı, bakımın yaşanılan ülkede neden makul şekilde sağlanamadığı ve Birleşik Krallık’taki bakım planının gerçekçi ve mali olarak sürdürülebilir olması bulunur.
Başarılı Bir Başvuruda Hangi Statü Verilir?
Sponsor British Citizen veya Birleşik Krallık’ta settled ise, başarılı bir entry clearance başvurusunda ADR başvuru sahibine settlement verilir.
Sponsor, Birleşik Krallık’ta protection status sahibi ise veya Appendix EU kapsamında ADR 4.2(d)’de belirtilen sınırlı izne sahip uygun bir EEA vatandaşı ise, ADR başvuru sahibine sponsorun geçici izninin sona erdiği tarihe kadar temporary permission verilir. Sponsor daha sonra settlement için uygun hâle geldiğinde ADR için de ilgili settlement hükümleri gündeme gelebilir.
Bu nedenle her başarılı ADR başvurusunun otomatik olarak doğrudan settlement ile sonuçlandığını söylemek doğru değildir; sonuç sponsorun statüsüne bağlıdır.
Sonuç
Adult Dependent Relative rotası yalnızca anne ve babalar için değildir. Belirli şartlarla ebeveynleri, büyükanne ve büyükbabaları, yetişkin çocukları ve kardeşleri kapsayabilir. Bununla birlikte rotanın merkezinde akrabalık bağından ziyade uzun süreli kişisel bakım ihtiyacı ve gerekli bakımın başvuru sahibinin yaşadığı ülkede, sponsorun desteğine rağmen, makul şekilde sağlanamaması bulunur.
Her dosya kendi koşulları içinde değerlendirilmelidir. Özellikle tıbbi kanıt, yaşanılan ülkedeki bakım seçenekleri, aile destek ağı, sponsorun mali durumu ve Birleşik Krallık’taki bakım planı arasında tutarlılık bulunması önemlidir.
Göçmenlik kuralları ve Home Office rehberleri zaman içinde değişebildiğinden, başvuru yapılmadan önce güncel kuralların kontrol edilmesi ve dosyanın bireysel koşullarına göre değerlendirilmesi önemlidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Bilgiler 17 Eylül 2026 itibarıyla günceldir.
