Küresel İş Hareketliliği (GBM) Vizesi

İngiltere Küresel İş Hareketliliği Vizesi (Global Business Mobility – GBM)

2022 yılında uygulamaya konulan Küresel İş Hareketliliği (Global Business Mobility) vizesi, beş farklı sponsorlu çalışma rotasını tek bir çatı altında birleştirmektedir. Bu vize çerçevesi, çalışanlarını geçici bir görev kapsamında İngiltere’deki bağlantılı bir kuruluşa transfer etmesi gereken yurt dışı merkezli işletmeler için tasarlanmıştır. Mevcut yapı; Şirket İçi Transfer (Intra-Company Transfer – ICT) vizesi ve pek çok durumda Denizaşırı İşletme Temsilcisi (Representative of an Overseas Business) vizesi gibi eski rotaların yerini almıştır.

Av. Dr. Ergül Çeliksoy önderliğindeki hukuki danışmanlık ekibi olarak, her görevlendirme için en uygun GBM kategorisinin belirlenmesi konusunda çok uluslu kuruluşlara kapsamlı rehberlik sunmaktayız. Gerekli sponsor lisanslarının alınmasından İçişleri Bakanlığı gerekliliklerine tam uyumun sağlanmasına kadar sürecin tamamında profesyonel destek veriyoruz.

Bölüm 1: İşveren Rehberi – Bir GBM Çalışanına Sponsor Olmak

Tüm Küresel İş Hareketliliği çerçevesi İngiltere sponsorluk sistemi üzerine inşa edilmiştir. Lisanslı bir İngiltere sponsoru olmadan hiçbir birey GBM vizesine başvuramaz. Bu nedenle işverenin yükümlülükleri sürecin en kritik ilk adımıdır.

1.1 GBM Sponsor Lisansı Gerekliliği

Sponsor lisansı bu vize türü için zorunludur. Bir çalışanı beş GBM rotasından biri kapsamında İngiltere’ye transfer edebilmek için, İngiltere merkezli kuruluşun — belirli bir durumda deniz aşırı ana şirketin — İçişleri Bakanlığı’ndan geçerli bir sponsor lisansına sahip olması gerekir. Bu lisansın, ilgili GBM rotasında (örneğin “Senior or Specialist Worker”) çalışanlara sponsor olmaya özel olarak yetki vermesi şarttır.

İngiltere’de çalışma hakkına halihazırda sahip kişilerin istihdamı için sponsor lisansı gerekmez. İrlanda vatandaşları, AB Yerleşim Programı kapsamında yerleşik/ön-yerleşik statüdekiler ve ILR sahipleri bu kapsama girer.

1.2 Yasal Yükümlülükler: Kilit Personel ve SMS

Sponsor lisansı edinmek tek seferlik bir işlem değildir; bu süreç kapsamlı ve süregelen yasal sorumlulukların üstlenilmesini içerir. İçişleri Bakanlığı, lisansın yönetimi ve uyum süreçleri için “Kilit Personel” atanmasını zorunlu kılar. Bu rollerin sürdürülmemesi sponsor görevlerinin ihlali sayılır ve lisansın iptaline yol açabilir.

Zorunlu roller:

• Yetkili Memur (Authorising Officer – AO): Kuruluş bünyesinde Direktör veya İK Müdürü gibi kıdemli ve yetkin bir kişi olmalıdır. Lisansın ve diğer tüm kullanıcıların eylemlerinden sorumludur. İngiltere’de bulunmalı ve “yerleşik çalışan” statüsünde olmalıdır.
• Ana İletişim Kişisi (Key Contact – KC): Lisansla ilgili konularda İçişleri Bakanlığı’nın birincil muhatap noktasıdır.
• 1. Seviye Kullanıcı (Level 1 User): Lisansın günlük operasyonlarını yürüten kişidir. İçişleri Bakanlığı’nın çevrimiçi Sponsorship Management System (SMS) portalına erişim yetkisine sahip olup, Sponsorluk Sertifikası (CoS) ataması ve koşul değişikliklerinin bildiriminden sorumludur.

CoS atamasından sponsorlu çalışanın devamsızlığının raporlanmasına kadar tüm sponsorluk görevleri SMS portalı üzerinden yürütülür.

1.3 Uyum Riski: Gerçek Münhal Kadro Testi

İçişleri Bakanlığı uyum odağını, eski süreç temelli Resident Labour Market Test’ten uzaklaştırarak yeni “Gerçek Münhal Kadro” (Genuine Vacancy) standardına yöneltmiştir.

Bu test çok daha öznel bir değerlendirme içerir. Yalnızca maaş ve beceri düzeyi şartlarını karşılamak yeterli değildir. İçişleri Bakanlığı, pozisyonun gerçek olduğuna ikna olmalıdır. Buna göre iş:

• İlgili meslek kodu için tanımlanan görevleri fiilen gerektirmelidir.
• Yalnızca belirli bir kişinin İngiltere’ye girişini kolaylaştırmak için oluşturulmuş “sahte” bir pozisyon olmamalıdır.
• İşletmenin büyüklüğü, modeli ve operasyonları çerçevesinde uygun ve gerekli bir kadro olmalıdır.

Uyumsuzluk riski son derece ciddidir. 2024 yılındaki One Trees Estates Ltd v Secretary of State Yüksek Mahkeme kararında görüldüğü gibi, pratikte “bakıcı” görevleri yerine getiren çalışanları “kıdemli bakıcı” olarak desteklediği tespit edilen bir sponsorun lisansı İçişleri Bakanlığı tarafından iptal edilmiştir. Lisansınızı korumak; sağlam iç süreçler ve sponsorlu rolün gerçek niteliğinin net biçimde kavranmasını gerektirir.

1.4 Özel Durum: UK Expansion Worker Sponsor Lisansı

Bu rota benzersiz bir sponsorluk sürecine sahiptir ve henüz İngiltere’de ticari varlığı bulunmayan yurt dışı merkezli bir işletme için özellikle önemlidir.

Bu durumda lisans başvurusunu İngiltere şubesi (henüz tam olarak kurulmamış olabilir) değil, deniz aşırı ana işletme yapar. Başvuran işletme; İngiltere’deki varlığının somut kanıtlarını (ör. Companies House kaydı, hazır ofis kira sözleşmesi) ve deniz aşırı ticari faaliyetinin belgelerini sunmak zorundadır.

Bu süreçteki en temel zorluklardan biri, aday gösterilen Yetkili Memur’un (AO) İngiltere dışında bulunması hâlinde ortaya çıkar. Bu durumda İçişleri Bakanlığı “Geçici” (Provisional) dereceli bir lisans verir. Bu geçici lisans, sponsorun bir Sponsorluk Sertifikası atamasına izin verir ve bu sertifika genellikle İngiltere’ye giriş yapacak Yetkili Memur’a yönlendirilir. AO vizesini alıp İngiltere’ye vardıktan sonra sponsor, tam yetkili bir “A-dereceli” lisansa yükseltme başvurusu yapabilir. Bu yükseltme, kurucu ekibin geri kalanına — toplamda beş çalışana kadar — sponsorluk yapılmasını mümkün kılar.

Bölüm 2: Beş GBM Rotası – Ayrıntılı Karşılaştırma

Başarılı bir başvuru için doğru rotanın seçilmesi esastır. Maaş, önceki istihdam süresi ve vize geçerlilik gereklilikleri rotadan rotaya ciddi farklılıklar gösterir.

2.1 Kıdemli veya Uzman Çalışan (Senior or Specialist Worker – Eski ICT)

Bu rota, mevcut kilit personelini bağlantılı bir İngiltere kuruluşuna transfer etmesi gereken yerleşik çok uluslu şirketler için temel seçenektir.

Başvuran Şartları:

• Sponsorluk: Lisanslı bir İngiltere sponsorundan geçerli bir CoS.
• Yurt Dışı Çalışma: Başvuranın İngiltere dışındaki işvereni (veya bağlantılı kuruluş) için en az 12 ay çalışmış olması gerekir.
• Yüksek Gelirli İstisnası: Başvuranın yıllık maaşı 73.900 £ veya üzerindeyse 12 aylık çalışma şartından feragat edilir.
• Beceri Düzeyi: İngiltere’deki iş RQF Seviye 6 (lisans derecesi eşdeğeri) veya üzerinde olmalıdır.
• Maaş: Yıllık en az 52.500 £ veya ilgili meslek kodu için piyasa rayici — hangisi yüksekse.

Vize Süresi ve Kalış:

• Vize tek başvuruda 5 yıla kadar verilebilir.
• Maksimum Toplam Kalış (kümülatif): Standart gelirliler → herhangi bir 6 yıllık dönemde 5 yıl. Yüksek gelirliler (73.900 £+) → herhangi bir 10 yıllık dönemde 9 yıl.

2.2 İngiltere Genişleme Çalışanı (UK Expansion Worker – Eski Tek Temsilci)

İlk İngiltere şubesini açmak üzere gönderilen üst düzey yöneticiler veya uzman çalışanlar için tasarlanmıştır. İşletme halihazırda İngiltere’de faaliyet gösteriyorsa bu rota kullanılamaz.

Başvuran Şartları:

• Sponsorluk: UK Expansion Worker lisansına sahip bir sponsordan geçerli bir CoS.
• Yurt Dışı Çalışma: En az 12 ay.
• 12 Ay İstisnaları: 73.900 £ üzerinde maaşı olan yüksek gelirliler; İngiltere-Japonya ticaret anlaşması kapsamında Japon vatandaşları; İngiltere-Avustralya anlaşması kapsamında Avustralya vatandaşları veya daimi sakinleri.
• Beceri Düzeyi: RQF Seviye 6 veya üzeri.
• Maaş: Yıllık en az 52.500 £ veya piyasa rayici — hangisi yüksekse.

Vize Süresi ve Kalış:

• Başlangıçta 12 ay süreyle verilir. 12 ay daha uzatılabilir.
• Mutlak Maksimum Kalış: 2 yıl (daha fazla uzatılamaz).
• Stratejik Sonuç: Bu 2 yıllık pencere içinde İngiltere kuruluşunun kendini başarıyla kurması ve çalışanı elde tutmak istiyorsa kendi Nitelikli Çalışan sponsor lisansını alması gerekir.

2.3 Mezun Stajyer (Graduate Trainee)

Yapılandırılmış bir mezun eğitim programı kapsamında, üst düzey yönetim veya uzmanlık rolüne hazırlanan çalışanların transferi için kullanılır.

• Yurt Dışı Çalışma: Başvurudan hemen önce en az 3 ay.
• Maaş: Yıllık en az 27.300 £ veya pozisyon için piyasa rayicinin %70’i — hangisi yüksekse.
• Vize Süresi: Maksimum 12 ay. İngiltere’de iken uzatılamaz; yeni başvuru yurt dışından yapılmalıdır.

Bu rota, İngiltere’deki üniversite mezunları için olan ayrı “Graduate Visa” ile karıştırılmamalıdır.

2.4 Geçici Görevli Çalışan (Secondment Worker)

Belirli bir sözleşme üzerinde çalışmak üzere farklı bir İngiltere kuruluşuna geçici olarak görevlendirilen deniz aşırı işletme çalışanları içindir. Transferin aynı şirket grubu içinde olduğu Senior/Specialist rotasından farklıdır.

• “Yüksek Değerli Sözleşme” Kuralı: Deniz aşırı işverenin, İngiltere sponsoru ile en az 50 milyon £ değerinde bir sözleşmeye sahip olması gerekir.
• Yurt Dışı Çalışma: En az 12 ay.
• Beceri Düzeyi: Tipik olarak RQF Seviye 6.
• Vize Süresi: 12 ay; uzatılabilir, ancak maksimum toplam kalış 2 yıldır.

2.5 Hizmet Sağlayıcı (Service Supplier)

İngiltere’nin uluslararası ticaret anlaşmalarından birinde belirtildiği şekilde hizmet sunmak üzere İngiltere’ye gelen yabancı çalışanlar veya serbest meslek profesyonelleri içindir.

• Yurt Dışı Çalışma/Deneyim: En az 12 ay.
• “Ticaret Anlaşması” Kuralı: Sunulan hizmetin AB-İngiltere Ticaret ve İşbirliği Anlaşması (TCA), İngiltere-Japonya CEPA veya CPTPP gibi geçerli bir uluslararası ticaret anlaşması kapsamında olması gerekir.
• Vize Süresi: Kullanılan ticaret anlaşmasına bağlı olarak 6 veya 12 ay. Tüm GBM rotaları için kümülatif maksimum kalış: herhangi bir 6 yıllık dönemde 5 yıl.

Bölüm 3: Tam Mali Döküm – GBM Vizesine Sponsor Olmak ve Başvurmak (2025)

GBM vizesinin maliyetleri karmaşıktır ve rotadan rotaya ciddi biçimde değişir. En büyük maliyet farkı, Senior or Specialist Worker rotası ile diğer dört rota arasındadır.

3.1 Sponsor (İşveren) Maliyetleri

Sponsor Lisansı Başvuru Ücreti:

• Orta/Büyük Sponsor: 1.579 £
• Küçük/Hayır Kurumu Sponsor: 574 £

Not: Aşağıdaki koşullardan en az ikisi karşılanırsa sponsor “küçük” kabul edilir: yıllık ciro ≤15 milyon £, toplam varlıklar ≤7,5 milyon £ veya çalışan sayısı ≤50.

Sponsorluk Sertifikası (CoS) Ücreti — Büyük Maliyet Farkı:

• Senior or Specialist Worker rotası: CoS başına 525 £
• Diğer tüm 4 rota (Expansion, Graduate Trainee, Secondment, Service Supplier): CoS başına 55 £

3.2 Başvuran (Çalışan) Maliyetleri

Vize Başvuru Ücreti:

• Senior or Specialist Worker: 3 yıla kadar 769 £ (yurt dışından) / 885 £ (İngiltere içinden); 3 yıldan fazla 1.519 £ (yurt dışı) / 1.751 £ (İngiltere içi).
• Diğer 4 rota: Sabit 319 £.

Göçmenlik Sağlık Ek Ücreti (IHS): Tüm başvuranlar ve bağımlıları için zorunludur. Yetişkinler için yıllık 1.035 £, çocuklar için yıllık 776 £.

Bakım Fonu: Ana başvuranın banka hesabında 28 ardışık gün boyunca en az 1.270 £ tutulmuş olmalıdır. Başvuran 12 aydan uzun süredir İngiltere’de bulunuyorsa veya A-dereceli sponsor CoS üzerinde bakımı onaylamışsa bu şarttan feragat edilir.

3.3 Maliyet Karşılaştırması (Büyük Sponsor, 2025)

Bölüm 4: Başvuru Süreci, Bağımlılar ve Koşullar

4.1 Başvuru Süreci

1. CoS Sağlanması: İngiltere işvereni çalışana bir CoS referans numarası düzenler.
2. Çevrimiçi Başvuru: Başvuran, CoS referans numarasını kullanarak gov.uk’teki ilgili formu tamamlar. Başvuru CoS verildikten sonraki 3 ay içinde yapılmalıdır.
3. Kimlik Doğrulama: “UK Immigration: ID Check” uygulaması veya Vize Başvuru Merkezi’nde (VAC) biyometrik randevu.
4. Belgeler: Geçerli pasaport, CoS referansı, bakım fonu kanıtı (muaf değilse), yurt dışı istihdam kanıtı ve gerekirse TB testi sonuçları.

4.2 İşlem Süreleri

• İngiltere dışından başvurular: yaklaşık 3 hafta.
• İngiltere içinden başvurular (geçiş): yaklaşık 8 hafta.
• Ek ücretle Priority (5 gün) veya Super Priority (ertesi gün) hizmetler mevcut olabilir.

4.3 Bağımlı Vizeleri

Beş GBM rotasının tamamı, ana başvuranın bağımlı aile bireylerini İngiltere’ye getirmesine izin verir. Bağımlı tanımı: eş, sivil partner veya en az 2 yıldır evliliğe benzer ilişki içindeki evli olmayan partner ve 18 yaşın altındaki çocuklardır.

Bağımlı Bakım Fonları (sponsor tarafından onaylanmadığı takdirde):

• Partner: 285 £
• İlk çocuk: 315 £
• Her ek çocuk: 200 £

Bu tutarlar ana başvuran için gereken 1.270 £’a ek olarak 28 gün boyunca hesapta tutulmalıdır.

4.4 Kalış Koşulları (Haklar ve Kısıtlamalar)

Yapabilirsiniz:

• CoS’ta belirtilen pozisyonda sponsorunuz için çalışmak.
• Eğitim almak.
• Yurt dışına seyahat edip İngiltere’ye geri dönmek.
• Gönüllü çalışma yapmak.

Yapamazsınız:

• Çoğu kamu yardımına veya Devlet Emekliliği’ne erişmek.
• Yeni bir vize almadan farklı bir işverene geçmek.
• İkinci bir iş almak.
• Bu rotadan doğrudan ILR başvurusu yapmak.

Bölüm 5: Stratejik Planlama – GBM Vizesinden Sonra

Bu, hem işverenler hem de çalışanlar açısından en kritik konulardan biridir. GBM vizesinin geçici niteliğinin yanlış anlaşılması, başarısız uzun vadeli planlara ve kilit personelin kaybına neden olabilir.

5.1 GBM Yerleşime Giden Bir Yol Değildir

Senior or Specialist Worker vizesinde 5 yıl veya yüksek gelirli olarak 9 yıl geçiren bir çalışan, bu süre sonunda ILR’ye hak kazanmaz. Bu, GBM rotaları ile doğrudan yerleşime götüren Nitelikli Çalışan rotası arasındaki temel farktır.

5.2 Birincil Strateji: Nitelikli Çalışan Vizesine Geçiş

İngiltere’de uzun vadeli kalmayı hedefleyen çalışanlar için en yaygın strateji, GBM vizesinden Skilled Worker vizesine geçiştir. Bu tamamen yeni bir vize başvurusudur ve şunları gerektirir:

• İngiltere işvereninin Nitelikli Çalışan rotası için ayrı bir sponsor lisansına sahip olması.
• İşverenin yeni bir Skilled Worker CoS ataması.
• İş ve başvuranın farklı maaş eşiği ve (GBM’de olmayan) zorunlu İngilizce dil şartı dahil Skilled Worker kriterlerini karşılaması.

5.3 “Yerleşim Saati” Tuzağı

5.4 İngiltere İçinden GBM Vizesine Geçiş

İngiltere içinden bazı GBM rotalarına geçiş yapmak mümkündür ve bu, yetenekleri elde tutmak için değerli bir strateji olabilir.

• Öğrenci Vizesinden Geçiş: İngiltere’de Öğrenci vizesiyle bulunan birisi Senior or Specialist Worker veya UK Expansion Worker vizesine geçebilir. Eğitimi tamamlamış olma, CoS iş başlangıcının kurs bitişinden sonra olması veya en az 24 aydır doktora eğitimi alma koşullarından birinin karşılanması gerekir.
• Geçiş Yapamayanlar: Ziyaretçi, mevsimlik işçi veya özel hanede ev hizmetlisi vizesi sahipleri İngiltere içinden GBM rotasına geçemezler; İngiltere’den ayrılıp kendi ülkelerinden başvurmaları gerekir.
• İstisna: Graduate Trainee rotasına İngiltere içinden başvuru yapılamaz.

GBM Vizesi Sürecinizde Profesyonel Destek

GBM rotaları uluslararası işletmeler için anlamlı seçenekler sunmakla birlikte; ciddi uyum sorumlulukları, yasal karmaşıklıklar ve büyük uzun vadeli stratejik tuzaklar da barındırır.

Av. Dr. Ergül Çeliksoy önderliğindeki hukuki danışmanlık ekibi olarak hem işletmelere hem de bireylere kapsamlı destek sunuyoruz:

• İşletmeler İçin: Sponsor lisansı başvuruları, “Geçici” UK Expansion Worker lisansının çok aşamalı süreci, uyum denetimleri, SMS raporlaması, Gerçek Münhal Kadro testi danışmanlığı ve Kilit Personel eğitimleri.
• Bireyler İçin: İlk GBM vizesi ve bağımlı başvuruları, beş rota arasındaki kritik farklar hakkında yönlendirme, Skilled Worker’a geçiş planlaması ve “yerleşim saati” tuzağının önlenmesi dahil uzun vadeli strateji tasarımı.

Küresel hareketlilik ve İngiltere göçmenlik ihtiyaçlarınız hakkında danışmanlık görüşmesi planlamak için bugün Av. Dr. Ergül Çeliksoy ile iletişime geçebilirsiniz.

Sorumluluk Reddi: Bu metinde yer alan bilgiler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki tavsiye niteliği taşımamaktadır. İngiltere göçmenlik kuralları sık sık güncellenebilmektedir. Kendi durumunuza özel hukuki danışmanlık için lütfen Av. Dr. Ergül Çeliksoy ile iletişime geçiniz.